Εποπτεία και… άλλα σύντομα ανέκδοτα

Εποπτεία και… άλλα σύντομα ανέκδοτα

Thursday, 09 December 2010 02:10

Σε μια χώρα, όπου το αδιανόητο είναι καθημερινή εμπειρία που περνά απαρατήρητη, η δήλωση του δικηγόρου των χιλιάδων θυμάτων της Ασπίς Πρόνοια στο χθεσινό τηλεοπτικό δελτίο του ΣΚΑΙ ίσως περνά σαν μια ακόμη συνηθισμένη τερατολογία της καθημερινότητας: «στο τέλος των ερευνών για την Ασπίς Πρόνοια θα αποδειχθεί ότι η εταιρεία ήταν πτωχή από το 2002. Από τότε είχε άνοιγμα 150 εκατ. ευρώ»!

Από τη φυλακή όπου βρίσκεται από προχθές το βράδυ, ο Παύλος Ψωμιάδης δεν ήταν διαθέσιμος να σχολιάσει αυτή τη δήλωση. Έστω και με κάποια καθυστέρηση, πάντως, το ΣΔΟΕ φέρεται να έχει εντοπίσει 178 εκατ. ευρώ που «πέταξαν» σε προσωπικούς λογαριασμούς του ιδρυτή της Ασπίς και μελών της οικογένειάς του και πλέον αρχίζει να ξετυλίγεται το κουβάρι ενός χρηματοοικονομικού σκανδάλου, που με οικονομικούς όρους κάνει το σκάνδαλο Κοσκωτά να θυμίζει… παιδική χαρά –με πολιτικούς όρους, το κουβάρι ακόμη δεν έχει ξετυλιχθεί, αλλά διάχυτη είναι η υποψία ότι όλο και κάποια κάλυψη πολιτικών στελεχών και εποπτικών αρχών είχε ο Π. Ψωμιάδης, για να διαχειρίζεται εκατοντάδες εκατομμύρια ασφαλισμένων, ενώ θα έπρεπε να έχει κινήσει την προσοχή των αρχών τουλάχιστον από το 2002, αν ευσταθεί η δήλωση του δικηγόρου.

Αν μια εταιρεία του εξαιρετικά ευαίσθητου κλάδου των ασφαλειών μπορεί να λειτουργεί περισσότερα από επτά χρόνια, χωρίς η αρμόδια εποπτική αρχή να έχει αντιληφθεί τις «τρύπες» στα αποθεματικά της, το ζήτημα της εποπτείας του χρηματοοικονομικού χώρου στην Ελλάδα αρχίζει να λειτουργεί σαν ένα θαυμάσιο σύντομο ανέκδοτο, μόνο που όταν τελειώνει η αφήγηση ελάχιστοι έχουν διάθεση για γέλια.

Μετά το φιάσκο με την Ασπίς Πρόνοια, η κυβέρνηση αποφάσισε να αναθέσει την εποπτεία και του ασφαλιστικού κλάδου στην Τράπεζα της Ελλάδος, προφανώς για να μεταδώσει ένα αίσθημα εμπιστοσύνης, σε ένα κοινό που θα κάνει αρκετά χρόνια να εμπιστευθεί ξανά ακόμη και σοβαρές ασφαλιστικές εταιρείες: πολύ απλά, γιατί η εμπιστοσύνη στις ασφάλειες στηρίζεται κατά ένα μέρος στην ίδια την καλή φήμη των εταιρειών, αλλά κατά πολύ μεγάλο μέρος στην εμπιστοσύνη στην κρατική εποπτεία, που λειτουργεί σαν ένα είδος εγγύησης κεφαλαίων –πόσο ίσχυσε αυτή η «εγγύηση» για τους χιλιάδες ασφαλισμένους της Ασπίς, μπορεί να το διαπιστώσει κανείς εύκολα αν τους ρωτήσει, στη διάρκεια κάποιας από τις πορείες διαμαρτυρίας/απόγνωσης, που οργανώνουν όλο και συχνότερα στο κέντρο της Αθήνας.

Η απόλυτη γελοιοποίηση κάθε έννοιας εποπτείας μετά το φιάσκο με την Ασπίς, σε μια εποχή που οι καταθέτες έχουν ήδη αποσύρει 27,5 δις. ευρώ από το τραπεζικό σύστημα και ακόμη και γελοίες φήμες αρκούν για να μεταδώσουν πανικό, αναπόφευκτα δημιουργεί ερωτήματα και για την «θωράκιση» που προσφέρει η εποπτεία του τραπεζικού συστήματος από την Τράπεζα της Ελλάδος:

n  Η ΤτΕ, όσο και αν τα τελευταία χρόνια θεωρείται ότι έχει κάνει προόδους στην εποπτεία του τραπεζικού συστήματος, δύσκολα ξεχνιούνται κάποιες σκοτεινές στιγμές του παρελθόντος: για παράδειγμα, η «τρύπα» στην Τράπεζα Κρήτης του Κοσκωτά ίσως να μην είχε ανακαλυφθεί από τους επόπτες της ΤτΕ, αν ένας ανήσυχος εκδότης, που είχε θορυβηθεί από την επέκταση του Κοσκωτά στον Τύπο δεν είχε περάσει αρκετά βράδια μελετώντας ισολογισμούς, για να εντοπίσει ορισμένα περίεργα στοιχεία, που είχαν ξεφύγει από τους ελεγκτές.

n  Τα τελευταία χρόνια, όσοι αναζητούν παραδείγματα αυτού που διεθνώς περιγράφεται ως «regulatory capture» («αιχμαλωσία του επόπτη από τον εποπτευόμενο») θα βρουν στην Ελλάδα αρκετές περιπτώσεις με ενδιαφέρον. Όσο εξελισσόταν το αχαλίνωτο πάρτι της καταναλωτικής και στεγαστικής πίστης, που τελειώνει τώρα με αρκετό πόνο, η ΤτΕ ελάχιστα έπραξε –και πολύ αργά…- για να αποκαταστήσει  μια νηφαλιότητα σε ένα τραπεζικό σύστημα τυφλωμένο από προσδοκίες κερδών και μπόνους και σε ένα καταναλωτικό κοινό επικίνδυνα εθισμένο σε ένα όνειρο υπερκατανάλωσης με δανεικά. Λόγοι και πράξεις των διοικήσεων της ΤτΕ παρέπεμπαν περισσότερο σε συνήγορο-συνοδοιπόρο των εμπορικών τραπεζιτών, παρά σε αυστηρό επόπτη.

n  Από τότε που ξέσπασε η κρίση με σφοδρότητα, το φθινόπωρο του 2008, η ΤτΕ φάνηκε να έχει «χάσει την μπάλα»: ποιος ξεχνά ότι ο κ. Γ. Προβόπουλος διαβεβαίωνε το Κοινοβούλιο, ότι με τα 28 δις. ευρώ του «πακέτου Αλογοσκούφη» θα κρατιόταν το 2009 η πιστωτική επέκταση σε διψήφιο ποσοστό, αλλά τελικά το «πακέτο» εγκρίθηκε και η πιστωτική επέκταση έπεσε στο μηδέν; Ποιος ξεχνά, ότι η ΤτΕ υπολόγισε σε 15 δις. ευρώ τις ανάγκες των τραπεζών για κρατικές εγγυήσεις δανεισμού, αλλά επέτρεπε στις τράπεζες να μην τις χρησιμοποιούν και να αντλούν ρευστότητα με περίεργες –το λιγότερο…- τιτλοποιήσεις, σε μια εμφανή προσπάθεια να διευκολύνει τους τραπεζίτες στην προσπάθεια τους να αποφύγουν μια στενότερη «επαφή» με το Δημόσιο;

n  Αν ανατρέξει κανείς με προσοχή στα πιο πρόσφατα γεγονότα, διαβάζοντας π.χ. προσεκτικά το κομμάτι του μνημονίου που αναφέρεται στο χρηματοπιστωτικό τομέα, θα διαπιστώσει ότι η τρόικα δεν τρέφει μεγάλη εκτίμηση για την π.Μ. (προ Μνημονίου) εποχή της εποπτείας του τραπεζικού συστήματος. Αν έτρεφε αυτή την εκτίμηση, δεν θα περιλαμβάνονταν στο κείμενο του μνημονίου τόσες επιτακτικές αναφορές στην ανάγκη ενίσχυσης της εποπτείας, ούτε θα επιχειρούσαν οι… «επόπτες των εποπτών» να δημιουργήσουν ένα νέο πλαίσιο αυστηρότερης παρακολούθησης και ελέγχου των τραπεζών.

Ακόμη και σήμερα, που η ΤτΕ βρίσκεται σε καθεστώς εποπτείας από την τρόικα, καταγράφονται αρκετά φαινόμενα που ξενίζουν, δημιουργώντας αμφιβολίες για τη σοβαρότητα της εποπτείας. Για παράδειγμα, οι δύο γαλλικές τράπεζες στην Ελλάδα (Εμπορική και Γενική) σχηματίζουν προβλέψεις για προβληματικά δάνεια και προχωρούν σε αυξήσεις κεφαλαίων για να καλύπτουν «τρύπες» με ρυθμούς… πολυβόλου, σαν να λειτουργούν σε κάποιο παράλληλο τραπεζικό σύστημα, άσχετο με αυτό στο οποίο εντάσσονται οι άλλες τράπεζες, στις οποίες οι προβλέψεις κλιμακώνονται με εντυπωσιακή… νωθρότητα, συγκριτικά με το «γαλλικό μοντέλο».  Τέτοιες αποκλίσεις, βέβαια, είναι μάλλον αδιανόητες, για τράπεζες που δεν έχουν και τόσο διαφορετικά μοντέλα λειτουργίας και λειτουργούν στις ίδιες οικονομικές συνθήκες: πιθανόν κάποιοι «φουσκώνουν» τις επισφάλειες, ή κάποιοι τις κρύβουν. Ό,τι και αν ισχύει, αρκετά ερωτηματικά δημιουργούνται για την ποιότητα της εποπτείας.

Σε μια εποχή αμφισβήτησης των πάντων περί τη λειτουργία του χρηματοοικονομικού συστήματος, σε μια εποχή που είναι αρκετή μια φήμη για μυστική εκτύπωση δραχμών για να προκαλέσει αντιδράσεις ενός φοβισμένου κοινού, σε μια εποχή που το διεθνές σύστημα προσπαθεί να αντλήσει διδάγματα από τα σφάλματα που προκάλεσαν τη σοβαρότερη κρίση από το μεσοπόλεμο, η ΤτΕ της Ελλάδος χρειάζεται να κάνει ακόμη πολλά για να πείσει ότι ασκεί με επάρκεια το εποπτικό της έργο, που πλέον εκτείνεται στο τραπεζικό και στο ασφαλιστικό σύστημα. Και αν θέλει πράγματι να κινηθεί σε αυτή την κατεύθυνση, θα πρέπει πρώτα να αντιμετωπίσει πολύ σοβαρά τα φαινόμενα «αιχμαλωσίας» του επόπτη από τον εποπτευόμενο…

Πηγή: banksnews.gr